Halime Çavuş'a Vefa

Millî Mücadele döneminde gösterdiği eşsiz fedakrlık ve cesaretle Kastamonu'nun simge isimlerinden biri haline gelen Halime Çavuş (Kocabıyık), vefatının 50. yılında kabri başında Halime Çavuş Kadın Derneği tarafından organize edilen anma programı ile anıldı.

Halime Çavuş'un özverisi ve vatan sevgisi hakkında konuşan, Halime Çavuş Derneği Başkanı Şule Özbay; 'Halime Çavuş… Bir isimden fazlası. Bir cesaret hikyesi. Bir milletin zor zamanlarda ayağa kalkma iradesinin sembolü. O, savaşın en çetin günlerinde 'Ben de varım' diyerek yola çıkan bir Anadolu kadınıydı. Üniformasının içinde; inancı, azmi ve fedakrlığı taşıyordu. Yokluğun, imknsızlığın ve korkunun kol gezdiği günlerde geri adım atmadı. Çünkü onun için mesele şahsi hayat değil, vatandı. Onur ve haysiyetti. Gazi Halime Çavuş bizlere şunu öğretti: Kahramanlık, gerektiğinde sessizce sorumluluk almaktır. Halime Çavuş; bir milletin ortak vicdanıdır. O, Kastamonu'nun gururu, Anadolu kadınının direnci ve Millî Mücadele ruhunun yaşayan hafızasıdır. Bizlere düşen; onun cesaretini anmanın yanı sıra o cesareti yaşatmaktır. Gençlerimize anlatmak, kadınlarımıza ilham yapmak, birlik ruhunu diri tutmaktır. Onun şahsında başta büyük Önder Gazi Mustafa Kemal Paşa ve silah arkadaşları olmak üzere, Şerife Bacı'ları, Rahime Kaptanları ve bütün vatan kahramanlarımızı rahmet ve minnetle anıyoruz. Ruhları şad olsun. Emanetleri emin ellerde olsun. Katılım sağlayan tüm hemşerilerimize ve kurum temsilcilerimize teşekkür ediyor, aziz hatırası önünde saygıyla eğiliyorum' dedi.

'Gazi Dört Yüz Lira Vererek Halime Çavuş'u Kastamonu'ya Uğurlamıştır'

Halime Çavuş hakkında bilgi veren, Türk Ocakları Derneği Şube Başkanı Prof. Dr. Mehmet Serhat Yılmaz; 'Halime Çavuş, İstikll Harbi sırasında kağnı kollarıyla yazılan destanın kadın kahramanlarından birisidir. Gazidir, İstikll Madalyası sahibidir, Duruçay'da yanı başımızdaki tarihtir. 20 Şubat tarihinde, vefatının 50. yıldönümünde onu anmak ve akademik bir çerçevede anlatmak için bu yazı kaleme alındı. Halime Kocabıyık, Halime Çavuş olarak tarihe geçmiş bir şahsiyettir. 1898 yılında Kastamonu ili merkezine bağlı Duruçay köyünde doğmuştur. Annesinin adı Hacer, babasının adı İbrahim'dir. Henüz yirmi iki yaşında bir genç iken ailesini geride bırakıp cepheye koşmuş, Milli Mücadele sırasında görev almış, gazi olmuştur. Onun bu dönemde saçlarını kısalttığını, erkek gibi giyindiğini ve kağnısıyla cephe gerisinde nakliye kollarında askeri mühimmat taşıma işinde görev üstlendiğini biliyoruz. Ordunun ihtiyaçlarının karşılanması kaydıyla Batı Cephesi'nde Yunan ordusunun rahatlıkla yenilebileceği düşüncesinde olan Mustafa Kemal Paşa, Başkumandanlık Kanunu'nun kendisine tanıdığı yetkiye dayanarak 7-8 Ağustos 1921 tarihlerinde on emirden oluşan 'Teklif-i Millîye' emirlerini yayınlamıştır. Teklif-i Millîye komisyonları toplanan silah ve malzemenin Batı Cephesine nakledilmesinde hassasiyetle görev yapmıştır. Bu dönemde İnebolu, Kastamonu-Çankırı ve Ankara hattı (İstikll Yolu) ulaşım bakımından yoğun bir halde olmuştur. Türk halkının bütün imkanlarını ortaya koyarak mücadeleye katıldığı, topyekûn savaş kavramı içerisinde değerlendirilecek olan 1920-1922 yılları arasında Halime Çavuş, iki yıl İnebolu'dan Ankara'ya silh ve cephane taşımıştır. 9 Haziran 1920 tarihinde Kılkış Zırhlısı'nın İnebolu'yu bombardımanı sırasında ayağından yaralanmıştır. On iki gün kadar Kastamonu'da tedavi altına alınmış, kendisini toparlayınca tekrar gönüllü olarak nakliye kollarında göreve devam etmiştir. Kocabıyık hakkında daha sonra kaleme alınan kaynaklara göre, Milli Mücadele'nin zaferle sonuçlanmasından sonra 1924 yılında Gazi Mustafa Kemal Paşa ve Latife Hanımın davetlisi olarak Ankara'da bulunmuş, on gün konuk edilmiştir. Mustafa Kemal Paşa Halime Çavuş'a Ankara'ya yerleşmesini önermiş ise de bu öneri kabul görmemiştir. O, Kastamonu'da, köyünde yaşamayı yeğlemiştir. Gazi dört yüz lira vererek Halime Çavuş'u Kastamonu'ya uğurlamıştır' bilgisini paylaştı.

'Milli Bayramların Aranan Yüzlerinden Birisi Olmuştur'

Açıklamalarına devam eden Yılmaz; 'Soyadı kanununun kabulüyle aile Kocabıyık soyadını almıştır. Halime Çavuş evlenmemiş, kendi imkanları ve verilen maaş ile köyünde yaşamıştır. Köyünde çocukların eğitim alması için teşvik ve yardımda bulunmuştur. Milli gün ve bayramlarda askerî kıyafetini giyerek Kastamonu'ya gelmiş, gaziler ile birlikte geçit törenlerine katılmıştır. Kocabıyık, milli bayramların aranan yüzlerinden birisi olmuştur. Halime Çavuş'un harp malulü sayılması ve maaş bağlanmasının oldukça geç bir tarihte olduğu belgelerden anlaşılmaktadır. 2 Aralık 1949 tarihinde kabul edilen İstikll Harbi Malullerine Verilecek Para Mükafatı Hakkında Kanun ilmi 'İstikll Harbi'nde İnebolu halk cephane yardım kolunda' çalıştığı ve yaralanarak malul kaldığı için 'Kastamonu Kemah Köyünden İbrahim kızı Halime Kocabıyık'a mükafat verilmiştir. Nüfus cüzdanına; 'İnebolu bombardımanında ayağından yaralanmış, altıncı derece mlûl olmuştur' yazılmış, ismi harp malulü gazi olarak kayıtlara geçmiştir. 1 Nisan 1959 tarihli milli orduda vazife alanların İstiklal Madalyası ile taltif edilmesi kararıyla İnebolu Halk Cephesi Cephane Yardım Kollarında vatana hizmet ettiği için rütbesi er olarak belirtilen Halime Kocabıyık'a İstikll Madalyası verilmiştir. Tören ve programlara çavuş üniformasıyla katılmıştır. Halime Kocabıyık'a Halide Edip Adıvar gibi 'Çavuş' rütbesi ve İstikll Madalyası verildiği kaynaklarda geçmekle birlikte bir belgeden teyit edemediğimiz 'Çavuş' rütbesi veya unvanı onu yüceltmek için Kastamonuluların verdiği bir lakap olmalıdır. Her ne kadar bazı kaynaklarda Mustafa Kemal Paşa'nın davet ettiği sırada Çavuş rütbesi ve İstiklal Madalyası verildiği ifade edilmiş olsa da madalyayı daha sonraki tarihte aldığı anlaşılmaktadır. 1967 yılında Kastamonu Milletvekili İsmail Hakkı Yılanlıoğlu'nun da içinde bulunduğu milletvekillerinin imzasıyla İstikll Madalyası verilmiş bulunanlardan muhtaç durumda olanlara vatani hizmet tertibinden aylık bağlanması hakkındaki kanun teklifinde bulunulmuştur. Halime Kocabıyık yetmiş yaşına geldiği zaman 24 Şubat 1968 tarih ve 1005 Sayılı İstikll Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanun'da belirtilen 1 Mart 1968 tarihinde vatana hizmet tertibinden şeref aylığı bağlanmış, vefat edene kadar şeref aylığını almıştır. Halime Çavuş, Muharip Gaziler Cemiyeti üyesidir. Halime Çavuş ölünceye kadar asker üniformasını muhafaza etmiş, çeşitli etkinliklerinde daima giymiştir. Milli Mücadele'nin Kastamonu'daki sembol ismi ve destanlaşmış kahramanı olan Şehit Şerife Bacı ile birlikte ismi yerel ve ulusal seviyede ön plana çıkmıştır. Gazi Halime Kocabıyık 20 Şubat 1976 tarihinde, 78 yaşında vefat etmiştir. Vefat haberi 21 Şubat 1976 tarihli Kastamonu gazetesinde: 'Milli Mücadelemizin Kastamonulu kadın kahramanlarından Halime Çavuş'un öldüğü teessürle haber alınmıştır' cümlesiyle duyurulmuştur. Kabri Duruçay Köyünde olup daha sonra kabri anıt mezar şeklinde yenilenmiştir. Halime Kocabıyık'ın hatırasını yaşatmak ve genç kuşaklara tanıtmak için adına Kastamonu-Ankara-Kastamonu anayolu güzerghında, Kadı Dağı mevkiinde otoyola yakın bir konumda 'Halime Çavuş Anıt Heykel'' yapılmıştır. 2008 yılında sanatçı Sait Rüstem tarafından yapılan anıt heykel bronz malzemeden imal edilmiştir. Günümüz itibarıyla anıt heykel tel ile çevrilmiş bir alan içerisinde kaldığı için yakından ziyaret etme imknı bulunmamaktadır Milliyet gazetesinde yer alan Afet İnan'a ait bir yazıda; UNESCO Türkiye Milli Komisyonu tarafından Kültür Haftası kapsamında seçilen yirmi ilden birisi olan Kastamonu'da 21-25 Şubat 1976 tarihleri arasında etkinlik düzenlendiği, bu faaliyete Afet İnan'ın da katıldığı anlaşılmaktadır. Birleşmiş Milletler Kadın Yılı münasebetiyle Kastamonu'da bulunan Afet Hanım, 'Gazi Halime Çavuş' alt başlığıyla kısaca hakkında bilgiler vererek onu methetmiş ve cenazesinde bulunduğunu ifade etmiştir. Gazi Halime Çavuş'u 50. vefat yıldönümünde rahmetle anıyoruz. İstikll Harbi sırasında cephede ve cephe gerisinde hizmet etmiş bütün kahramanlarımızı, Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarını, muhterem gazi ve şehitlerimizin aziz ruhu şad olsun' diye konuştu.

'Kastamonu'nun Binlerce Şehidi Vardır'

Türk Sağlık Sen Şube Başkanı Cengiz Büyükkapucu ise 'Biz de tarihe saygı göstermek adına gençlerimizi bu yönde bilinçlendirmeye ve yönlendirmeye çalışıyoruz. Kastamonu'yu 'evliyalar şehri' ve 'şehitler diyarı' olarak anıyoruz. Başkanımızın da bahsettiği gibi, Kastamonu'nun binlerce şehidi vardır. Bunlardan biri Şerife Bacı, biri de Halime Çavuş'tur. Öncelikle bu mübarek Ramazan ayında, böyle güzel ve anlamlı bir organizasyonu hayata geçirdiğimiz için büyük bir mutluluk duyuyoruz. Bu değerleri gelecek nesillere aktarmak amacıyla, 2008 yılında katıldığım İstiklal Yolu Yürüyüşü'nün ruhunu yaşatmak için bu etkinlikleri düzenliyoruz. Bu nedenle buradaki hazırlıklara katkı sunan herkesi ve tüm katılımcıları davet ediyoruz. Bu yürüyüşü yalnızca bir spor faaliyeti olarak değil, tarihi yaşatmak ve o hatırayı canlandırmak için gerçekleştiriyoruz. Ben de 2012 yılından bu yana bizzat katılım sağlıyorum. Buradaki hazırlıkların tamamında emeği geçen herkese, bu mübarek günde katılımları için teşekkür ediyorum. Sağ olsunlar' dedi.