Kastamonu'daki 120 Yıllık Piyano Geçmişe Işık Tutuyor

Kastamonu Kent Tarihi Müzesi'nde sergilenen yaklaşık 120 yıllık piyano, görenlerin dikkatini çeken tarihi eserler arasında yer alıyor. 1904 yılında Taşköprülü Mehmet Usta tarafından yapılan piyano, yalnızca eski bir müzik aleti değil, Kastamonu'da başlayan sıra dışı bir hikyenin de izlerini taşıyor.

Kastamonu Hükümet Konağı'nın zemin katında bulunan Kent Tarihi Müzesi, kentin geçmişine ışık tutan çok sayıda esere ev sahipliği yapıyor. Bu eserler arasında en dikkat çekicilerden biri ise 1904 yılına ait el yapımı konsol piyano.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Portalı'nda da müzenin önemli eserleri arasında 1904 yılında yapılan Anadolu'nun ilk el yapımı konsol piyanosunun bulunduğu belirtiliyor.

Piyanoyu Kastamonulu Bir Usta Yaptı

Piyanonun hikyesi 1900'lü yılların başında Kastamonu'da yaşayan Taşköprülü Mehmet Usta ile başlıyor. Mehmet Usta, o dönem mobilyacılık ve marangozluk yapan bir ustaydı. Kastamonu'da yol yapım çalışmalarında görev alan İtalyan mühendis Carlo'nun evine bir konsol yapmak için gittiğinde hayatının en ilginç işlerinden biriyle karşılaştı.

Evde bulunan piyano Mehmet Usta'nın dikkatini çekti. Daha önce görmediği bu çalgıyı inceleyen usta, piyanonun ölçülerini aldı ve Carlo'dan piyanoya ilişkin krokiyi istedi. Sonrasında kendi atölyesinde çalışmaya başlayan Mehmet Usta, sahip olduğu imknlarla piyanonun benzerini yapmayı başardı. Ortaya çıkan ilk piyano 1904 yılında tamamlandı.

Beş Piyano Yaptı

Mehmet Usta'nın bu çalışması tek bir piyano ile sınırlı kalmadı. Kaynaklarda Mehmet Usta'nın toplam beş piyano yaptığı bilgisi yer alıyor. Bu piyanolardan üçünün günümüzde nerede olduğu biliniyor. Bunlardan biri Kastamonu Kent Tarihi Müzesi'nde, biri Kastamonu Mimar Vedat Tek Kültür Merkezi'nde, bir diğeri ise Yıldız Sarayı'nda bulunuyor.

İTÜ Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı Müzik Teknolojisi Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Ahmet Tunç Buyruklar da 2024 yılında yaptığı açıklamada, Mehmet Usta'nın beş piyano yaptığını ve bunlardan üçünün yerinin bilindiğini, diğer ikisinin ise akıbetinin bilinmediğini söyledi.

İlk Piyano Padişaha Gönderildi

Mehmet Usta'nın yaptığı ilk piyanolardan biri dönemin Kastamonu Valisi Enis Paşa'nın dikkatini çekti. Akademik çalışmalarda yer alan bilgilere göre Enis Paşa, piyanolardan birini satın alarak Sultan II. Abdülhamid'e gönderdi. Böylece Kastamonu'da bir marangoz ustasının kendi imknlarıyla yaptığı piyano İstanbul'a kadar ulaştı.

Mehmet Usta'nın daha sonra İstanbul'a çağrıldığı ve burada da piyano yapımını sürdürdüğü aktarılıyor.

Peki Kent Tarihi Müzesi'ndeki Piyano Nereden Geldi?

Piyanonun yapılış hikyesi oldukça net olsa da, Kent Tarihi Müzesi'nde sergilenen eserin müzeye tam olarak hangi tarihte ve kim tarafından getirildiği konusunda internette açık ve ayrıntılı bir kayıt bulunmuyor.

Bu nedenle piyanonun kesin olarak belirli bir kişiden bağışlandığını ya da doğrudan başka bir binadan müzeye getirildiğini söylemek mümkün değil. Bilinen şu: Kent Tarihi Müzesi'ndeki eser, Mehmet Usta'nın 1904 yılında yaptığı beş piyanodan biri ve günümüze ulaşan üç piyano arasında yer alıyor. Eser, uzun yıllardır müzenin dikkat çeken parçalarından biri olarak sergileniyor.

Bu noktada başka bir ayrıntı ise dikkat çekiyor. Mehmet Usta'nın yaptığı piyanolardan Mimar Vedat Tek Kültür Merkezi'nde bulunan eserin Esen ailesi tarafından bağışlandığı açıkça belirtiliyor. Ancak aynı şekilde Kent Tarihi Müzesi'ndeki piyano için kamuya açık kaynaklarda ayrıntılı bir bağış hikyesi yer almıyor.

120 Yıllık Piyano Yeniden Bakımdan Geçirildi

Kastamonu Kent Tarihi Müzesi'ndeki piyano 2024 yılında yeniden gündeme geldi. İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı Müzik Teknolojisi Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Ahmet Tunç Buyruklar, Kastamonu'ya gelerek tarihi piyanonun bakımını gerçekleştirdi.

Yaklaşık 120 yıllık piyanonun oldukça yorgun durumda olduğunu belirten Buyruklar, özellikle klavye ayarını yaptı. Çalışmanın amacı piyanoyu yeniden aktif olarak kullanılabilecek hale getirmekten çok, tarihi eserin hatırasını korumak ve daha düzgün şekilde sergilenmesini sağlamaktı.

Kastamonu'nun Sessiz Tanığı

Bugün Kent Tarihi Müzesi'nde sessizce sergilenen piyano, bundan 120 yılı aşkın süre önce Kastamonu'da bir ustanın merakıyla ortaya çıktı. Avrupa menşeli bir çalgıyı ilk kez bir mühendis evinde gören Taşköprülü Mehmet Usta, piyanonun ölçülerini alarak kendi imknlarıyla benzerini üretmeyi başardı. Üstelik ortaya çıkan çalışma yalnızca bir deneme olarak kalmadı; Mehmet Usta toplam beş piyano yaptı.

Bu piyanolardan biri bugün Kastamonu Kent Tarihi Müzesi'nde ziyaretçilerini karşılıyor. Piyanonun müzeye geliş hikyesinin ayrıntıları ise hl Kastamonu'nun geçmişindeki cevaplanmayı bekleyen sorulardan biri olarak duruyor.