Kastamonu'ya İlk Otomobil Ne Zaman Geldi?
Bugün yüz binlerce aracın bulunduğu Kastamonu'da otomobilin şehir hayatına girmesi Cumhuriyet'in ilk yıllarına kadar uzanıyor. Dönemin gazete ve akademik kaynaklarında yer alan bilgiler, Kastamonu-İnebolu arasında otomobil seferlerinin 1921 yılında başladığını gösteriyor.
Kastamonu'da bugün hayatın vazgeçilmez parçalarından biri olan otomobillerin şehirdeki geçmişi sanıldığından çok daha eskiye dayanıyor. Peki Kastamonu'ya ilk otomobil ne zaman geldi? Bu sorunun yanıtı için dönemin gazete kayıtları ve tarih araştırmalarına bakıldığında, otomobilin Kastamonu'daki izlerinin Milli Mücadele yıllarına kadar uzandığı görülüyor. Kastamonu'da otomobil kullanımına ilişkin ulaşılabilen en dikkat çekici kayıtlar, 1920-1921 yıllarına işaret ediyor.
Tarihçi Rahmi Çiçek'in çalışmalarında, Kastamonu ile İnebolu arasında otomobille yolcu taşımacılığının 1921 yılında başladığı belirtiliyor. Aynı araştırmada, bu seferlerin 1922 yılında daha düzenli hale geldiği ve her gün yapılmaya başlandığı aktarılıyor.
Dönemin yerel gazetesi de bu gelişmelerin izlerini taşıyor. Araştırmalarda, 21 Teşrinievvel 1920 tarihli yerel gazetesinde Kastamonu'ya gönderilen otomobillerden söz edildiği, 1921 yılı içerisinde ise Kastamonu-İnebolu güzerghında otomobil taşımacılığının geliştiği aktarılıyor.
Kastamonu-İnebolu Arasında Otomobille Yolculuk Başladı
O dönemde otomobil yalnızca şehir içinde kullanılan bir ulaşım aracı değildi. Özellikle İnebolu Limanı ile Kastamonu arasındaki ulaşım, Milli Mücadele açısından büyük önem taşıyordu.
1921 yılında Kastamonu ile İnebolu arasında başlayan otomobil seferlerinde dört kişilik otomobillerin kullanıldığı belirtiliyor. Yolculuk sırasında Ecevit'te mola verilirken, Kastamonu'dan İnebolu'ya ulaşımın yaklaşık beş saat sürdüğü kayıtlara yansıyor.
Otomobillerin yolcu taşıma ücretleri de dönemin şartlarını gözler önüne seriyor. Kaynaklarda ön koltuk için 15, arka koltuklar için ise 20 lira ücret belirlendiği aktarılıyor.
Otomobil Sadece Yolcu Taşımadı
Kastamonu'da otomobilin yaygınlaşması yalnızca yolcu ulaşımıyla sınırlı kalmadı. Araştırmalara göre 1922 yılında Kastamonu-İnebolu arasında otomobillerle yük taşımacılığı da başladı. Dönemin yerel gazetesindeki ilanlarda, her gün Kastamonu ile İnebolu arasında gidip gelen otomobillerle yük taşımacılığı yapıldığı ve bu işi Milli Ticaret Şirketi adlı bir kuruluşun yürüttüğü belirtiliyor.
Aynı dönemde Hafız Şevket Bey ve ortağı Refet Bey'in de Kastamonu-İnebolu arasında kamyon ve otomobil taşımacılığı yaptığına ilişkin kayıtlar bulunuyor.
İnebolu'dan Kastamonu'ya Uzanan Otomobil Yolculuğu
Otomobilin Kastamonu'ya gelişini anlamak için dönemin ulaşım şartlarını da düşünmek gerekiyor. Milli Mücadele yıllarında İnebolu, Anadolu'ya silah ve cephane aktarımında önemli bir merkezdi. İnebolu'dan Kastamonu'ya, oradan da Anadolu'nun farklı bölgelerine uzanan güzergh yoğun şekilde kullanılıyordu.
Bu nedenle otomobil, yalnızca dönemin yeni ulaşım araçlarından biri değil, aynı zamanda İstiklal Yolu üzerindeki ulaşımın hızlanmasına katkı sağlayan araçlardan biri haline geldi. Akademik çalışmalarda 1920-1922 yılları arasında İnebolu-Ankara güzerghındaki taşımacılığın Kastamonu şehir merkezinde de ciddi bir hareketlilik oluşturduğu belirtiliyor.
Atatürk De Kastamonu'ya Otomobille Geldi
Kastamonu tarihinde otomobille ilgili en bilinen olaylardan biri ise Mustafa Kemal Atatürk'ün 1925 yılındaki Kastamonu gezisi oldu.
Atatürk, 23 Ağustos 1925'te Ankara'dan Kastamonu'ya doğru otomobille yola çıktı. Kastamonu ziyaretinde şapka ve kıyafet inkılabı konusunda önemli mesajlar veren Atatürk, daha sonra İnebolu'ya geçti. Akademik çalışmalarda bu yolculukta Ankara'dan Kastamonu yönüne birden fazla otomobilin hareket ettiği belirtiliyor.
Bu ziyaret, Kastamonu'nun otomobille ulaşım tarihinde de dikkat çekici bir dönüm noktası olarak öne çıkıyor.
Peki Kastamonu'ya İlk Otomobil Tam Olarak Hangi Yıl Geldi?
Mevcut kaynaklara bakıldığında, 'Kastamonu'ya ilk otomobil şu tarihte ve şu kişi tarafından getirildi' şeklinde kesin ve tartışmasız bir kayıt bulunmuyor.
Ancak ulaşılabilen tarih araştırmaları önemli bir ipucu veriyor. Dönemin yerel gazetesi kayıtlarına dayanan çalışmalarda 1920 yılında Kastamonu'ya otomobil gönderildiğinden söz edilirken, 1921 yılında Kastamonu-İnebolu arasında otomobil seferlerinin başladığı açık şekilde belirtiliyor. Dolayısıyla eldeki belgelere dayanarak Kastamonu'da otomobilin kullanılmaya başlanmasını 1920-1921 dönemine yerleştirmek mümkün.
Başka bir ifadeyle, bugün Kastamonu sokaklarını dolduran otomobillerin şehirdeki hikyesinin başlangıcı, yaklaşık 105 yıl önce Milli Mücadele yıllarında atıldı.
Kastamonu'nun Otomobil Serüveni Böyle Başladı
1920'lerin başında birkaç otomobille başlayan ulaşım, yıllar içerisinde Kastamonu'nun günlük hayatının ayrılmaz bir parçasına dönüştü. 2025 yılı sonunda ise kentte trafiğe kayıtlı otomobil sayısı 77 bin 824'e ulaştı.
Bugün Kastamonu'da yüz binlerce motorlu taşıt bulunurken, şehrin otomobille ilk tanıştığı dönemden bugüne ulaşım alışkanlıklarında büyük bir değişim yaşandı.
Kastamonu'nun otomobille tanışma hikyesinin kesin başlangıç tarihi konusunda yeni bir arşiv belgesi ortaya çıkmadığı sürece 1920-1921 dönemi, mevcut kaynaklarla ulaşılabilen en güçlü tarih aralığı olarak öne çıkıyor.