Sağlık'tan Kolorektal Kanser Bilgilendirmesi

İl Sağlık Müdürlüğü tarafından Mart Ayı 'Kolorektal (Kalın Bağırsak) Kanser Farkındalık' Ayı münasebetiyle bilgilendirme yapıldı.

İl Sağlık Müdürlüğü kanser hakkında bilgi vererek; 'Kanser, vücuttaki hücrelerin kontrolsüz ve anormal şekilde çoğalması sonucu ortaya çıkan bir hastalıktır. Normal koşullarda hücreler belirli bir düzen içerisinde büyür, bölünür ve görevlerini tamamladıktan sonra programlı olarak yok olur. Ancak kanser hücreleri bu düzeni kaybeder; kontrolsüz biçimde çoğalarak çevre dokulara zarar verir. Bu anormal hücreler zamanla birikerek tümör oluşturabilir. Tümörler iyi huylu (benign) veya kötü huylu (malign) olabilir. İyi huylu tümörler genellikle çevre dokulara yayılmazken, kötü huylu tümörler çevre dokulara invazyon gösterebilir ve kan ya da lenf yoluyla vücudun diğer bölgelerine yayılarak metastaz yapabilir. Önemli bir halk sağlığı sorunu olan kanser; yüksek ölüm oranı ve sosyal etki (ailede ve toplumda yaygın kayıplar), yüksek tedavi maliyetleri, erken tanı konulmadığında tedavi şansının düşük olması, kaliteli yaşam süresinde azalmaya yol açması nedeniyle halk sağlığı açısından önemi daha da artırmaktadır. Kolon, ince bağırsağın bitiminden başlayıp anüs ile sonlanan tüp şeklinde bir organdır ve kalın bağırsağın büyük kısmını oluşturur. Kalın bağırsak; kolon ve rektumdan meydana gelir. Kolorektal kanser, kolon veya rektum dokusundan kaynaklanan kanserlerin genel adıdır. Bağırsak hücrelerinin kontrolsüz çoğalması sonucu gelişir; ilerleyen evrelerde çevre dokulara ve vücudun diğer bölgelerine yayılabilir. Kolon ve rektum, kanser öncesi lezyonlar (özellikle polipler) açısından sık tutulan ve endoskopik yöntemlerle değerlendirilebilen organlardır. Bu nedenle kolorektal kanser, gelişmeden önce önlenebilen ve erken evrede saptanabilen kanser türleri arasında yer almaktadır. Polip ve erken dönem kanserler çoğu zaman belirti vermediğinden, tarama programları hayati önem taşır. Tarama sayesinde kansere dönüşmemiş polipler tespit edilerek kanser riski azaltılmakta, erken evrede tanı konularak tedavi başarısı artırılmaktadır. Kalın bağırsak kanseri, ülkemizde yürütülen ulusal kanser tarama programı kapsamında yer almaktadır. Kolorektal kanserler hem dünyada hem de ülkemizde en sık görülen kanser türleri arasındadır. Ülkemizde erkeklerde ve kadınlarda üçüncü sırada yer almaktadır. Dünya genelinde her yıl yaklaşık 1,9 milyon yeni vaka görülmekte ve 900 binden fazla kişi hayatını kaybetmektedir. Türkiye'de ise yılda yaklaşık 20 bin yeni vaka tespit edilmekte, yaklaşık 8 bin kişi bu hastalık nedeniyle yaşamını yitirmektedir. Görülme sıklığı Avrupa, Kuzey Amerika ve Avustralya gibi bölgelerde daha yüksektir. Beslenme alışkanlıkları, çevresel faktörler ve genetik yatkınlık bu farklılıkta rol oynamaktadır. Hastalık 40 yaş altında nadir görülürken, 50 yaş ve sonrasında belirgin artış göstermekte; vakaların yaklaşık yüzde 85'i 50 yaş ve üzerindeki bireylerde ortaya çıkmaktadır' denildi.

Kolorektal Kanser Risk Faktörleri

Kolorektal kanser risk faktörleri ise; 'Aşırı kilolu veya obez olmak. Fiziksel olarak aktif olmamak. Fazla miktarda işlenmiş gıda tüketimi, (sosis, salam, şekerli/gazlı içecekler, fastfood besinler, paketli cips vb.), tütün ve tütün ürünlerinin kullanımı, alkol kullanımı, cinsiyet (hem insidans hem de ölüm oranları erkeklerde kadınlara göre önemli ölçüde daha yüksektir.), ileri yaş, kişide kalın bağırsak poliplerinin varlığı, kişide inflamatuvar bağırsak hastalığı öyküsünün varlığı, ailede kalın bağırsak polipleri veya kolorektal kanser öyküsünün olması, kalıtsal bir sendromun varlığı (Lynch Sendromu, adenomatöz polipozis sendromları, Kistik Fibrozis vb.), bazı endokrin hastalıklar (Tip 2 diyabet, Akromegali vb.)' şeklinde sıralandı.

Kolorektal Kanser Belirtileri Nelerdir?

Kolorektal kanser belirtilerini sıralayan Müdürlük; 'Kolorektal kanser belirtileri, tümörün bağırsaktaki konumuna ve vücudun başka yerlerine yayılıp yayılmadığına (metastaz) göre farklı belirtiler gösterebilir fakat hiçbir belirti vermeden de oluşabilir. Belirti göstermesi durumunda bulunduğu bölgeye göre farklı şikayetlere sebep olur. Belirtilerin net olmaması, hastalığın sinsi ilerleyişi sebebiyle tarama programları özellikle önem arz eder. Görülebilecek belirtiler genel olarak; istemsiz kilo kaybı, uzun süren kabızlık, ishal, dışkılama alışkanlığında değişiklik, kansızlık (anemi), halsizlik, gaz sancısı, kramp şikayetleri, ağrılı dışkılama, dışkı renginde değişiklik, dışkıda kan görülmesi ya da dışkılamadan sonra makattan kan gelmesi, bağırsağın tam olarak boşalmadığını hissetmek, kitle bu belirtiler başka bağırsak hastalıklarında da görülebilir her semptom kanser olduğunu göstermez. Kolorektal kanserler çoğu kez belirti vermeden uzun süre ilerlerler. Bu yüzden amaç belirtiler ortaya çıkmadan önce kanseri, polipleri erken dönemde saptamaktır. Polipler genellikle kanserleşmeden önce ortaya çıkar. Bu polipler erkenden tanımlanıp çıkarılırsa, kanser gelişimi engellenebilir. Tarama sayesinde hem kanser önlenebilir, hem de mevcut kanser erken evrede yakalanarak tedavisi daha etkin hale gelir. Özellikle dışkıda gizli kan pozitif olan kişilerde kolonoskopiyle kanserleşmemiş polipler tespit edilip çıkarılır, bu da kolorektal kanser riskini ciddi şekilde azaltır' ifadelerini kullandı.

Kolorektal Kanser Tanısı Ve Tedavisi Nasıldır?

İl Sağlık Müdürlüğü son olarak; 'Kolorektal kanser için tanı yöntemleri arasında fizik muayene, görüntüleme(ultrason, bilgisayarlı tomografi (BT) ve manyetik rezonans görüntüleme (MR), PET vb.)veya kolonoskopi ile kolonun iç kısmının incelenmesi; histopatolojik inceleme için doku örneği alınması (biyopsi) ve en iyi tedavi seçeneğini belirlemek için spesifik genetik mutasyonları veya biyobelirteçleri tanımlamak amacıyla moleküler testler yer almaktadır. Kolon ve rektum kanseri tedavileri, kanserin türüne, ilerleme durumuna ve kişinin tıbbi geçmişine bağlıdır. Kolon ve rektum kanserinin erken teşhisinde, daha iyi tedavi ve sonuç alınır. Kolorektal kanser riskinizi azaltmak için kolorektal kanser taramanızı zamanında yaptırınız. Günde 30-60 dakika orta düzeyde fiziksel aktivite yapınız. İşlenmiş gıda tüketimini azaltınız ve daha fazla taze sebze, meyve ve tam tahıllı ürün tüketiniz. Normal vücut ağırlığınızı koruyunuz. Sigara ve alkol kullanmayı bırakınız. Şüpheli ya da olağan dışı bir durumda Aile Hekiminize başvurunuz' ifadelerine yer verdi.