Çocukluk Alışkanlıkları Yetişkin Beslenmesini Nasıl Etkiler?
Mervenur Gökmen
“Ben küçükken sebze yemezdim.”
“Tatlıyla büyüdüm, bırakamıyorum.”
“Evde ne pişerse onu yemek zorundaydık.”
Bu cümleler çoğu zaman sadece geçmişe ait birer anı gibi görünse de aslında bugünkü beslenme alışkanlıklarımızın temelini oluşturur. Çünkü bilimsel çalışmalar, yeme davranışlarının büyük ölçüde çocukluk döneminde şekillendiğini ve yetişkinlikte de devam ettiğini gösteriyor.
Yemekle Kurulan İlk Bağ
Çocuklukta yemekle kurulan ilişki yalnızca fiziksel açlığı gidermekle sınırlı değildir; aynı zamanda duygusal bir öğrenme sürecidir. Ödül olarak verilen tatlılar ya da sakinleşmek için sunulan abur cuburlar, beynimizde “yemek = rahatlama” şeklinde bir bağ oluşturabilir. Bu durum ilerleyen yıllarda stresli anlarda yeme isteğini artırabilir.
Aile Sofrası Bir Okuldur
Çocuklar söyleneni değil, gördüğünü uygular. Evde sebze tüketimi yaygınsa, çocuk bunu normal kabul eder. Ancak sürekli seçici davranılan veya belirli besinlerin tüketilmediği bir ortamda büyüyen çocuklar, yetişkinlikte de benzer tercihler gösterebilir.
Açlık ve Tokluk Sinyalleri
Çocukların doğuştan gelen en önemli becerilerinden biri, açlık ve tokluk sinyallerini doğru şekilde algılayabilmeleridir. Ancak “tabaktakini bitir” baskısı bu doğal dengeyi bozabilir. Yapılan çalışmalar, bu tür baskıcı yaklaşımların ilerleyen yaşlarda;
• Aşırı yeme davranışı
• Porsiyon kontrolünde zorlanma
• Doygunluk hissini fark edememe
gibi sorunlara yol açabileceğini ortaya koymaktadır.
Yasaklanan Besinler Daha Çekici Hale Gelir
Çocuklukta tamamen kısıtlanan besinler, yetişkinlikte kontrolsüz tüketimle sonuçlanabilir. Bu nedenle sağlıklı beslenmede katı yasaklardan ziyade dengeyi öğretmek çok daha sürdürülebilir bir yaklaşımdır.
Alışkanlıklar Değişir mi?
Nörobilim bize beynin öğrenmeye açık olduğunu söylüyor. Yani çocuklukta kazanılan alışkanlıklar güçlü olsa da yeni davranışlar geliştirilebilir. Bunun ilk adımı farkındalıktır. Kendinize şu soruları sormayı deneyebilirsiniz:
• Gerçekten aç mıyım, yoksa duygusal bir ihtiyaç mı hissediyorum?
• Doyduğumu fark edebiliyor muyum?
• Bu davranış bana çocukluktan mı geldi?
Unutmayın; beslenme bir anda değişen bir süreç değil, öğrenilen bir davranıştır.
Belki de bugün, çocukluktan gelen bir alışkanlığı fark edip dönüştürmek için küçük bir adım atabilirsiniz. Çünkü değişim, küçük ama bilinçli adımlarla başlar.
